Catholic Church in Kyrgyzstan

Kościół Katolicki w Kirgistanie

"Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię" Mk 16,

Trzy lata temu jedna Polka żyjąca w Dżanydżer (to znaczy po kirgizsku "Nowa ziemia") napisała swojej znajomej w Niemczech, żeby ona jej pomogła w znalezieniu katolickiego księdza. Znajoma znalazła w Niemczech telefon katolickiej parafii w Biszkeku, stolicy Kirgizji i zadzwoniła do kościoła. Sam Dżanydżer leży około 50 km od Biszkeku, tak więc ksiądz od razu pojechał do wioski, by odwiedzić tę kobietę. W dniu dzisiejszym w tej parafii jest już ponad 30 osďż˝b regularnie uczestniczących we Mszy świętej. 7 lat temu dwďż˝ch Jezuitďż˝w siedziało wieczorem w domu parafialnym w Biszkeku i zastanawiało się jak ewangelizować Kirgizďż˝w. W tym samym momencie do pokoju weszły dwie malutkie kirgizskie dziewczynki i z poważną miną powiedziały: "Gelobt sei Jesus Christus!" - co znaczy po niemiecku: "Niech będzie pochwalony Jezus Chrustus". Okazało się, że ich umierająca babcia, z pochodzenia Niemka chciała się wyspowiadać i wysłała swoje wnuczki do miasta, żeby szukały katolickiego księdza. Teraz ta babcia już nie żyje, ale w jej wiosce Iwanowka i w okolicy, trzeba było stworzyć w ostatnim czasie już trzecią parafię ponieważ na Mszę Świętą przychodziło coraz więcej ludzi. I tak jest wszędzie w Kirgizstanie, przyjeżdża ksiądz do jednej staruszki lub rodziny, a po kilku latach tam już jest niewielka parafia.

Kościďż˝ł w Kirgizji

Kirgizja to jedna z 5 środkowo-azjatyckich byłych republik sowieckich, ktďż˝re nagle pojawiły się na mapach świata w 1991, ale i tak pozostały dla większości ludzi wielką nieznaną. Kirgizja graniczy z Kazachstanem, Chinami, Tadżykistanem i Uzbekistanem. Powierzchnia Kirgizji, to mniej więcej 2/3 powierzchni Polski. 90% kraju pokrywają gďż˝ry sięgające do 7500 metrďż˝w. Perłą Kirgizstanu jest oczywiście jezioro Issyk-kul, długości około 150 km i głębokości 700 metrďż˝w, położone na wysokości Doliny Pięciu Stawďż˝w w Tatrach. Żyje tutaj około 5 milionďż˝w ludzi: Kirgizi, Uzbecy, Rosjanie, Ujgurowie, Dunganie, Niemcy, Ukraińcy, Kurdowie, Tadżycy, Turcy, Polacy, przesiedleńcy z Kaukazu -- w sumie około 100 narodowości. Terytorium Kirgizji było ciągle zawojowywane i zasiedlane przez rďż˝żne państwa i narody. Te tereny zamieszkiwali albo zawojowywali Scyci (ktďż˝rzy walczyli z Persami i Aleksandrem Macedońskim), Hunowie, Usuni, Turcy, Mongołowie, Chińczycy, Arabawie, Ujgurcy, Kara-chińczycy, Najmani, Uzbecy, Dżungarcy i Rosjanie.

Większość ludności to muzułmanie - choć nie można powiedzieć, żeby Kirgizi byli szczegďż˝lnie przywiązani do swojej wiary. Chrześcijaństwo w Kirgizji pojawiło się we wczesnym średniowieczu, kiedy przybyli tutaj nestorianie. Do dnia dzisiejszego zachowały się na Jedwabnym Szlaku ich klasztory. W XIII-XIV misjonarze - franciszkanie podjęli prďż˝by ewangelizacji tutejeszych narodďż˝w. Wspďż˝łcześnie pierwsi katolicy pojawili się w Kirgizstanie pod koniec XIX - byli to polscy i niemieccy osadnicy. Jednym z nich był słynny podrďż˝żnik Przewalski. W latach 30 i 40-tych XX wieku dzisiątki tysięcy katolikďż˝w: Polakďż˝w, Ukrańcďż˝w, Niemcďż˝w, Litwinďż˝w i Koreańczykďż˝w - zostało zesłanych przez Stalina do Kirgizji. Jeden z największych punktďż˝w zbiorczych armii Andersa mieścił się Dżalalabadzie, ktďż˝ry stał się słynny w całym świecie w marcu 2005 roku, bo właśnie tutaj rozpoczęła się rewolucja, ktďż˝ra pozbawiła władzy prezydenta Askara Akajewa. Pod koniec lat 50-tych niemieccy katolicy podjęli prďż˝bę założenia parafii niedaleko od stolicy. Niestety bardzo szybko ich dom modlitwy został zlikwidowany, a ksiądz i kilku aktywnych parafian aresztowanych. W latach 60-tych udało się już założyć legalną parafią i wybudować w Biszkeku niewielki kościďż˝łek, jak do tej pory jedyny w Kirgizji. Proboszczem był przez długie lata były więzień łagrďż˝w Ks. Michael Kďż˝hler i aż do lat 90 większość parafian to byli Niemcy. Pod koniec lat 80-tych opiekę nad katolikami w Kirgizji wzięli na siebie jezuici. W Kirgizji pracuje 13 misjonarzy (ksieży i siďż˝str zakonnych), w tym trzech Polaków: Ks. Jerzy Jędrzejewski z diecezji warszawskiej, i dwaj jezuici: Ojciec Krzysztof Korolczuk i brat Damian Wojciechowski.

Oprďż˝cz parafii w Biszkeku misjonarze odwiedzają około 30 rozsianych po całym kraju katolickich wspďż˝lnot. Liczą one od kilku do kilkudziesięciu wiernych. Ponieważ w tych miejscowościach nie ma kościołďż˝w, więc Msza Święta jest odprawiana w prywatnych mieszkaniach. Najdalej położona w Dżalalabadzie - jest odwiedzana przez kapłana raz na 2 miesiące, ponieważ droga wiedzie przez siegające 4000 metrďż˝w przęłecze, ktďż˝re są często nieprzejezdne. Parafie są wielonarodowościowe - jest w nich wielu Polakďż˝w, ale także Koreańczy czy Kirgizi. Wielu parafian to ludzie starsi, chorzy i bardzo biedni, ale jest też sporo dzieci i młodzieży. Z Kościołem bardzo aktywnie wspďż˝łpracuje miejscowy Związek Polakďż˝w ďż˝Odrodzenie".
W 2006 roku papież Benedykt XVI ustanowił w Kirgizji Apostolską Administraturę i naznaczył jej pierwszym biskupem jezuitę Mikołaja Messmera. To wydarzenie powinno się stać impulsem dla dalszego rozwoju Kościoła Katolickiego w Kirgizji.

Praca charytatywna

Głďż˝wną przyczyną ostatniej rewolucji jest niewątpliwie straszna bieda, ktďż˝ra szczegďż˝lnie dotyka prowincji. Większość mieszkańcďż˝w jest bezrobotna i żyje dzięki uprawianiu przydomowych ogrďż˝dkďż˝w. Emeryci otrzymują około 5-10 $ miesięcznie - za 1 $ można kupić 10 małych chlebďż˝w. Kobiety pracujące w polu po 10 godzin przy 40 stopniowym skwarze otrzymują 1 $ dziennie i taką zapłatę uważa się za nienajgorszą. Wiele dzieci jest bezdomnych lub pracuje zamiast się uczyć. Na wsi praktycznie nie działa służba zdrowia, a w mieście za wszystko trzeba płacić. Spotykałem się z przypadkami, kiedy ludzie osobiście robili sobie operacje przy pomocy noży kuchennych. Alkoholizm i kryzys rodziny to ogromne problemy będące spadkiem po 70 latach komunizmu, ktďż˝re w dużej mierze dotykają także katolikďż˝w. Dodatkowym problemem są uchodźcy z Tadżykistanu (gdzie na początku lat 90 trwała kilka lat wojna domowa, ktďż˝ra pochłonęła dziesiątki tysiecy ludzkich istnień), z południa Kirgizstanu i z Uzbekistanu.

Jednym z głďż˝wnych zadań Kościoła Katolickiego w Kirgizji jest praca charytatywna. Rozdzielamy przychodzącą z zagranicy (głďż˝wnie z Niemiec) pomoc materialną wśrďż˝d ludzi chorych, inwalidďż˝w, wielodzietnych rodzin i ludzi samotnych. Szczegolną troską otaczamy domy inwalidďż˝w i domy stracďż˝w. W domach inwalidďż˝w pacjenci dzielą się na trzy grupy: chodzących, pęłzających i leżących. Są tam ludzie z najcięższymi upośledzeniami fizycznymi i psychicznymi. Kiedy ich odwiedzamy, to zawsze staramy się przywieźć dla każdego bochnek chleba, jabłko albo pomidor. Muszę powiedzieć, że jeszcze nigdy nie widziałem ludzi, ktďż˝rzy z taką łapczywością jedzą chleb. Niektďż˝rzy z nich chodzą w jakiś łachmanach, a domy są w przerażającym stanie, z dziurawymi podłogami i przeciekającymi dachami. Staramy się im przywieźć jakiekolwiek ubrania, ktďż˝re dostajemy z zagranicy. Oprďż˝cz tego pokazujemy im filmy religijne (głďż˝wnie animowane, bo te oni najlepiej rozumieją), opowiadamy historie z Biblii, śpiewamy i jeśli to jest możliwe odprawiamy Mszę świętą.

Najważniejsze dla tych ludzi jest to, że ktoś o nich pamięta i ich lubi. Mamy pozwolenie odzwiedzać 12 więzień: w tym także więzienie dla kobiet i dla niepełnoletnich. W dwďż˝ch więzianiach mamy grupy modlitewne, gdzie więźniowe regularnie się spotykają, a my głosimy im konferncje o modlitwie i Biblii, a także przygotowujemy do sakramentďż˝w - szczegďż˝lnie do spowiedzi. W więzieniu kobiecym mamy trzy takie grupy - w tym także w części przeznaczonej dla chorych i dla kobiet z dziećmi. Dużym problemem w więzieniach jest wyżywienie i odzież. Matki prosiły nas ostatnio o mydło dla swoich dzieci. Na dzienne wyżywinie więźnia przeznaczona jest rďż˝wnowartość jednego bochenka chleba. Bardzo wielu więźniďż˝w choruje na gruźlicę. Trzeba też powiedzieć, że do więzienia trafiają nie tylko winni, lecz także ci ktďż˝rzy nie byli w stanie dać łapďż˝wki milicji, prokuratorowi albo sędziemu.
Szczegďż˝lnie ważne jest mďż˝wienie tym ludziom o Bożej miłości i przebaczeniu, ponieważ większość z nich nie tylko popełniła przestępstwa, ale także sami doświadczyli wiele niesprawiedliwości i cierpienia.

W pozostałych więzieniach pokazujemy filmy takie jak np. Pasja Mela Gibsona. Filmy ciszą się wielką popularnością i przychodzi na nie nawet po kilkuset więźniďż˝w, w salach gdzie nie tylko nie ma okien, drzwi i podłďż˝g, ale nawet nie ma krzeseł, więc wieźniowie siedzą w kucki. Odwiedzamy też domy starcďż˝w - tam żyje czasami po kilkuset zupełnie opuszczonych starych ludzi. Dla nich nawet odrobina udzielonego im zainteresowania, czasu i wspďż˝lna modlitwa ma wielkie znaczenie.

W domu starcďż˝w w Dżalalabadzie żyje zupełnie samotna Pani Regina Buczek, ktďż˝ra w 1944 roku wyjechła z Polski, z Łukowa. Wkrďż˝tce zmarł jej mąż, a potem jedyne dziecko na malarię. Potem pracując przy wyrębie tajgi na pďż˝łnocy Syberii, niedaleko od Norylska, straciła palec. Przejechała na południe Kirgzistanu i całe życie pracowała w stołďż˝wce - kiedy komunizm upadł, jej fabryka została zlikwodowana, zaginęły wszystkie dokumenty (ZUS, a nawet dowďż˝d osobisty) i jeszcze kilka lat pracowała za jedzenie i mieszkanie w prywatnym barze. W domu starcďż˝w otrzymuje miesięcznie jedno mydło, dwie rolki papieru toleatowego i 8 somďż˝w (około 20 centďż˝w), za ktďż˝re może kupić 1,5 bochenka chleba. Utrzymuje się przy życiu, myjąc zmarłych pensjonariuszy i piorąc ubrania tych, ktďż˝rzy są obłożnie chorzy i mają jakieś pieniądze. Pomagając tym wszystkim ludziam nie ma dla nas rďż˝żnicy czy pomocy potrzebują katolicy, protestanci, muzułmanie czy prawosławni.